Η υπόθεση της οικονομικής δωρεάς του Ηλία Κασιδιάρη προς τον Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων του 1ου Δημοτικού Σχολείου Μεγάρων προκάλεσε, εύλογα, μια μεγάλη δημόσια συζήτηση.
Σύμφωνα με όσα έχουν δημοσιοποιηθεί, η οικονομική ενίσχυση αφορούσε εργασίες επισκευής στη στέγη του σχολείου. Μετά τις αντιδράσεις που ακολούθησαν, ο Σύλλογος Γονέων υποστήριξε ότι μοναδικός στόχος του ήταν η βελτίωση των σχολικών εγκαταστάσεων και ότι δεν είχε λάβει υπόψη την πολιτική διάσταση που θα μπορούσε να αποκτήσει η συγκεκριμένη δωρεά.
Ο χώρος της εκπαίδευσης δεν μπορεί να αποτελεί πεδίο κανονικοποίησης ιδεών και πρακτικών που βρίσκονται απέναντι στις θεμελιώδεις αρχές της Δημοκρατίας.
Τα σχολεία μας έχουν έναν βαθύτερο ρόλο. Δεν είναι μόνο χώροι μετάδοσης γνώσης. Είναι οι χώροι όπου τα παιδιά μαθαίνουν στην πράξη τι σημαίνουν Δημοκρατία, ισότητα, αλληλεγγύη, σεβασμός στον διαφορετικό άνθρωπο και κοινωνική συνύπαρξη.
Γι’ αυτό και η συγκεκριμένη υπόθεση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκομμένη από το πρόσωπο και τη δημόσια διαδρομή του δωρητή.
Υπάρχει, όμως, και μια δεύτερη διάσταση που δεν πρέπει να επιτρέψουμε να χαθεί μέσα στην εύλογη συζήτηση που έχει ανοίξει.
Το σχολείο είναι ένας χώρος με ιδιαίτερο συμβολισμό και κάθε πράξη που συνδέεται μαζί του οφείλει να αντιμετωπίζεται με αυξημένη θεσμική ευθύνη.
Και προκύπτει ευλόγως ένα ερώτημα που, μέσα στον θόρυβο των τελευταίων ημερών, κινδυνεύει να μείνει αναπάντητο:
Γιατί ένας Σύλλογος Γονέων ενός δημόσιου Δημοτικού Σχολείου χρειάζεται να αναζητά οικονομική βοήθεια για την επισκευή της στέγης του σχολείου;
Αυτό είναι το ερώτημα που οφείλουμε να θέσουμε πρώτα ως κοινωνία.
Διότι οι γονείς δεν πρέπει να μετατρέπονται σε χρηματοδότες των βασικών υποδομών της δημόσιας εκπαίδευσης. Ούτε οι Σύλλογοι Γονέων πρέπει να βρίσκονται στη θέση να αναζητούν από δωρεά σε δωρεά τα χρήματα που απαιτούνται για στοιχειώδεις εργασίες συντήρησης.
Και εδώ τα στοιχεία είναι ιδιαίτερα σημαντικά.
Το ίδιο το Στρατηγικό Σχέδιο Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης 2025–2029 του Υπουργείου Παιδείας επισημαίνει ότι οι επισκευές, η συντήρηση και η βελτίωση των υφιστάμενων σχολικών κτιρίων αποτελούν αρμοδιότητα των Δήμων. Ταυτόχρονα όμως αναγνωρίζει ότι η χρόνια υποχρηματοδότηση έχει αφήσει σοβαρό αποτύπωμα στις σχολικές υποδομές, με σχολεία που αντιμετωπίζουν ελλιπή συντήρηση, φθορές, ανεπαρκείς μονώσεις και άλλα κτιριακά προβλήματα.
Αυτό ακριβώς είναι το σημείο στο οποίο πρέπει να επικεντρωθεί η δημόσια συζήτηση.
Το κράτος θεσπίζει αρμοδιότητες για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Η Αυτοδιοίκηση καλείται να συντηρήσει εκατοντάδες σχολικά κτίρια. Οι ανάγκες όμως συχνά είναι πολύ μεγαλύτερες από τους διαθέσιμους πόρους. Και τελικά, στο τελευταίο σκαλοπάτι αυτής της αλυσίδας, βρίσκονται οι διευθυντές των σχολείων, οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς που αναζητούν τρόπους να αντιμετωπίσουν το άμεσο πρόβλημα.
Αυτός ο φαύλος κύκλος πρέπει κάποτε να σπάσει.
Η δημόσια εκπαίδευση δεν μπορεί να στηρίζεται στη δυνατότητα ενός Συλλόγου να βρει έναν χορηγό. Δεν μπορεί η ποιότητα και κυρίως η ασφάλεια ενός σχολικού κτιρίου να εξαρτώνται από το ποιος θα διαθέσει χρήματα και πότε.
Οι ιδιωτικές δωρεές μπορούν ασφαλώς να έχουν έναν συμπληρωματικό κοινωνικό ρόλο. Δεν μπορούν όμως να υποκαθιστούν την ευθύνη της Πολιτείας για ασφαλή, αξιοπρεπή και σύγχρονα σχολεία.
Και αυτή η αρχή πρέπει να ισχύει παντού. Όχι μόνο στα Μέγαρα, στη Δυτική Αττική, αλλά και σε ολόκληρη τη χώρα.
Η συντήρηση και η ασφάλεια των σχολικών κτιρίων αποτελούν βασική δημόσια υποχρέωση.
Και όσο αυτή η υποχρέωση μένει υποχρηματοδοτούμενη, δημιουργούνται κενά.
Κενά που στη συνέχεια επιχειρούν να καλύψουν οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί, οι Δήμοι και πολλές φορές ιδιώτες.
Ακριβώς σε αυτά τα κενά μπορούν να επιχειρήσουν να πατήσουν πρόσωπα ή πολιτικοί χώροι για να αποκτήσουν κοινωνική παρουσία και νομιμοποίηση.
Αυτό είναι που οφείλουμε να αποτρέψουμε.
Η απάντηση επομένως δεν μπορεί να είναι μόνο ένα «όχι» σε μια συγκεκριμένη δωρεά.
Πρέπει να είναι ένα μεγάλο «ναι» σε ένα ισχυρό δημόσιο σχολείο, που δεν θα χρειάζεται να αναζητά λύσεις ανάγκης.
Η σημερινή υπόθεση επομένως δεν πρέπει να εξαντληθεί σε μια συζήτηση για ένα συγκεκριμένο πρόσωπο και μία συγκεκριμένη δωρεά.
Πρέπει να γίνει η αφορμή για κάτι πολύ ουσιαστικότερο.
Να καταγράψουμε πραγματικά τις ανάγκες των σχολικών κτιρίων. Να εξασφαλίσουμε επαρκή και σταθερή χρηματοδότηση στους Δήμους. Να δημιουργηθούν σαφείς και διαφανείς διαδικασίες για τις δωρεές προς τη σχολική κοινότητα. Και, πάνω απ’ όλα, να διασφαλίσουμε ότι κανένας Σύλλογος Γονέων δεν θα χρειάζεται αύριο να ψάχνει χρήματα για να επισκευάσει μια στέγη, μια αίθουσα ή μια τουαλέτα.
Γιατί εκεί βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, η ουσία.
Το πραγματικό πρόβλημα δεν γεννιέται τη στιγμή που εμφανίζεται ένας δωρητής.
Γεννιέται πολύ νωρίτερα, όταν μια ανάγκη ενός δημόσιου σχολείου μένει ακάλυπτη.
Η δημόσια Παιδεία χρειάζεται χρηματοδότηση, σχεδιασμό και ευθύνη. Όχι λύσεις ανάγκης. Τα σχολεία δεν μπορούν να γίνονται πεδίο πολιτικής εκμετάλλευσης.
Τα σχολεία μας χρειάζονται πόρους, ασφάλεια και σταθερή δημόσια στήριξη. Και η Δημοκρατία χρειάζεται καθαρές γραμμές που δεν επιδέχονται εκπτώσεις.
Τα σχολεία μας χρειάζονται πόρους, ασφάλεια και σταθερή δημόσια στήριξη. Και η Δημοκρατία χρειάζεται καθαρές γραμμές που δεν επιδέχονται εκπτώσεις.
Γιατί όταν το κράτος υποχωρεί από την ευθύνη του, δημιουργείται χώρος για κάθε είδους «σωτήρες».
Και το δημόσιο σχολείο δεν χρειάζεται σωτήρες. Χρειάζεται ένα κράτος που να εκπληρώνει την υποχρέωσή του απέναντι στα παιδιά, τους εκπαιδευτικούς και την κοινωνία.
Ηλίας Μουσταΐρας
Μέλος του Εθνικού Συμβουλίου ΕΛ.Α.Σ.
Η ιστοσελίδα westatticatoday.gr είναι πιστοποιημένη στο ηλεκτρονικό Μητρώο Ηλεκτρονικού Τύπου της ΓΓ Επικοινωνίας και Ενημέρωσης.