Γράφει ο Δρ. Γιώργος Πραχαλιάς

Σύμβουλος Στρατηγικού Χωρικού Σχεδιασμού και Γεωπολιτικής

τέως Τμηματάρχης Γεωγραφικής Πολιτικής Γενικού Επιτελείου Στρατού

Τα Μέγαρα μπροστά σε μια στρατηγική επιλογή

Στις 27 Αυγούστου 2026 υπεγράφη το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη βιομηχανία και την εφοδιαστική αλυσίδα, το οποίο μεταφέρει όλα τα βιομηχανικά και εφοδιαστικά βάρη της χώρας στη Δυτική Αττική. Τα Μέγαρα αναφέρονται ρητά ως επίκεντρο της εφοδιαστικής αλυσίδας (αποθήκες logistics), με την ανάπτυξη τεράστιων αποθηκών στην ευρύτερη περιοχή τους αλλά και στο παραλιακό τους μέτωπο, ενώ προβλέπεται ρητά η δυνατότητα δημιουργίας αποθηκών μικρού μεγέθους (ακόμη και μικρότερου των 10 στρεμμάτων) εντός του αστικού ιστού. Με τον τρόπο αυτό, σε λιγότερο από δέκα χρόνια η περιοχή των Μεγάρων θα μετατραπεί σε μια τεράστια αποθήκη, ακόμα και μέσα στην ίδια την πόλη των Μεγάρων, με τις νταλίκες και τα φορτηγά να κυριαρχούν στους δρόμους, κάνοντας αφόρητη τη ζωή των κατοίκων.

Πρόκειται για μια ζοφερή και εφιαλτική εξέλιξη για τα Μέγαρα, που περιγράφεται λεπτομερώς στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο (στις σελίδες 20 και 122) και η οποία δεν έχει γίνει ακόμα αντιληπτή από την τοπική κοινωνία. Ελπίζω ότι ο αναπληρωτής υπουργός μεταφορών που εκλέγεται στη Δυτική Αττική και προέρχεται από τα Μέγαρα θα μπορέσει να δώσει εξηγήσεις στην κοινωνία της πόλης.

Απέναντι σε αυτόν τον εφιαλτικό κίνδυνο χρειάζεται μια ισχυρότερη αναπτυξιακή αντιπρόταση, ικανή να αλλάξει το αναπτυξιακό ισοζύγιο της περιοχής, να προσελκύσει δραστηριότητες υψηλότερης προστιθέμενης αξίας και να επανατοποθετήσει τα Μέγαρα στον μητροπολιτικό και διεθνή χάρτη.

Το αεροπορικό σκέλος που λείπει

Τα τελευταία χρόνια η προσοχή στρέφεται στη Δυτική Αττική, την Ελευσίνα και το λιμένα της, με έντονο αμερικανικό ενδιαφέρον. Υπάρχει όμως ένα εμφανές στρατηγικό έλλειμμα. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει λιμάνι, σιδηρόδρομο, αυτοκινητοδρόμους και αποθήκες logistics. Δεν περιλαμβάνει όμως την αεροπορική διάσταση.

Όταν οι περισσότερες πρωτεύουσες του κόσμου έχουν δύο μεγάλα αεροδρόμια να τις εξυπηρετούν, στην Ελλάδα κάποιοι έχουν αποφασίσει ότι η μητροπολιτική Αθήνα θα εξυπηρετείται αεροπορικά μόνο από την Ανατολική Αττική με το αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος, όταν στη Δυτική Αττική υπάρχουν ήδη επί δεκαετίες τρία στρατιωτικά αεροδρόμια (Τατοΐου  Ελευσίνας και Μεγάρων). Με τον ίδιο τρόπο που έχουν αποφασίσει ότι στην Ανατολική Αττική θα αναβαθμιστούν τουριστικά τα λιμάνια Ραφήνας και Λαυρίου, ενώ στη Δυτική Αττική θα εκτοξευθεί η αναβάθμιση μόνο των εμπορικών χρήσεων του νέου λιμανιού της Ελευσίνας, μαζί με τις ναυπηγικές εγκαταστάσεις.

Η Δυτική Αττική, εκτός από λιμενικές, οδικές και σιδηροδρομικές υποδομές στρατηγικής σημασίας, πρέπει να αποκτήσει και έναν μεγάλο πολιτικό αερολιμένα. Και αυτός μπορεί να χωροθετηθεί στα Μέγαρα.

Δυτικός Αερολιμένας Αθηνών

Στην περιοχή του σημερινού στρατιωτικού αεροδρομίου Μεγάρων υπάρχει η δυνατότητα δημιουργίας ενός νέου, υπερσύγχρονου πολιτικού αερολιμένα. Η υφιστάμενη στρατιωτική έκταση, μαζί με τις γειτονικές εκτάσεις (Λάκα Καλογήρου) μπορεί να διαμορφώσει μια συνολική περιοχή περίπου 6.000 στρεμμάτων. Όση είναι δηλαδή και η έκταση του νέου υπερσύγχρονου αεροδρομίου που κατασκευάζεται στο  Ηράκλειο της Κρήτης, το οποίο θα φτάνει να εξυπηρετεί στο μέλλον 20 εκατομμύρια επιβάτες το χρόνο. Μιλάμε επομένως για τη δημιουργία στα Μέγαρα του δεύτερου μεγάλου μητροπολιτικού αερολιμένα της Αθήνας, το Δυτικό Αερολιμένα Αθηνών.

Ένα έργο τέτοιας κλίμακας μπορεί να αποτελέσει τον καταλύτη για τον συνολικό χωρικό, οικονομικό και τουριστικό μετασχηματισμό του Δήμου Μεγαρέων. Ένα ολιστικό επιχειρησιακό σχέδιο με τίτλο «ΜΕΓΑΡΑ 2040».

Ένα υπερσύγχρονο αεροδρόμιο σε μια πανάρχαια πόλη

Ο δεύτερος πυλώνας του «ΜΕΓΑΡΑ 2040» είναι η πολεοδομική ανασυγκρότηση της ίδιας της πόλης των Μεγάρων. Η δημιουργία ενός μεγάλου διεθνούς αερολιμένα δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ξενοδοχειακές μονάδες υψηλών προδιαγραφών, επιχειρηματικές δραστηριότητες, υπηρεσίες, εστίαση, πολιτιστικές λειτουργίες και νέες επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας. Η αξία της γης των Μεγάρων θα εκτοξευθεί και θα δημιουργηθεί ένας νέος οικονομικός κύκλος υψηλής χρηματοοικονομικής αξίας.

Αλλά τα Μέγαρα διαθέτουν επιπλέον και κάτι που δεν κατασκευάζεται με κανένα επενδυτικό σχέδιο: ιστορία χιλιάδων ετών. Η αρχαιολογική και ιστορική φυσιογνωμία της πόλης πρέπει να αποτελέσει οργανικό τμήμα της ανασυγκρότησής της. Ένα υπερσύγχρονο διεθνές αεροδρόμιο σε μια πανάρχαια ελληνική πόλη.

Τα Μέγαρα μπορούν να μετατρέψουν την ιστορία τους σε αναπτυξιακό πλεονέκτημα και το ίδιο τους το όνομα σε ένα από τα ισχυρότερα brand names αεροδρομίων στον κόσμο. Ένα όνομα που θα ταξιδεύει καθημερινά σε ολόκληρο τον πλανήτη, επαναφέροντας τη διεθνή ακτινοβολία μιας πόλης με ιστορία χιλιάδων ετών.

Από την Πάχη και τη Βαρέα έως τη Νέα Πέραμο

Ο Δυτικός Αερολιμένας Αθηνών μπορεί να αλλάξει και την αξία της ακτογραμμής των Μεγάρων. Γι’αυτό ο τρίτος πυλώνας του «ΜΕΓΑΡΑ 2040» αφορά τη θάλασσα. Η δημιουργία μιας σύγχρονης τουριστικής μαρίνας στην περιοχή της Βαρέας στην Πάχη αποκτά εντελώς διαφορετική αρχιτεκτονική, τουριστική και εμπορική αξία εάν βρίσκεται δίπλα σε έναν μεγάλο διεθνή αερολιμένα. Δεν μιλάμε απλώς για θέσεις ελλιμενισμού. Μιλάμε για την αφετηρία ενός νέου ποιοτικού παραλιακού μετώπου, με δημόσιους χώρους, αναψυχή, εστίαση, τουρισμό και υψηλής αισθητικής παράκτια ανάπτυξη.

Στην άλλη πλευρά του αεροδρομίου βρίσκεται η Νέα Πέραμος. Με ολοκληρωμένο πολεοδομικό σχεδιασμό του οικισμού και ριζική αναβάθμιση του παραλιακού της μετώπου, η Νέα Πέραμος μπορεί να μετατραπεί σε ένα πραγματικό μητροπολιτικό παραθαλάσσιο θέρετρο υψηλότατων προδιαγραφών και εμπορικής αξίας. Έτσι διαμορφώνεται ένα ενιαίο αναπτυξιακό σύστημα: Δυτικός Αερολιμένας Αθηνών – Μέγαρα – Πάχη – Βαρέα – Νέα Πέραμος. Το ένα έργο αυξάνει την αξία του άλλου.

Μια νέα πύλη και για τη Βόρεια Πελοπόννησο

Η σημασία του Δυτικού Αερολιμένα Αθηνών όμως ξεπερνά τα διοικητικά όρια της Δυτικής Αττικής, καθώς μπορεί να αποτελέσει μια νέα πύλη εισόδου όχι μόνο για τη Δυτική Αττική αλλά και για ένα σημαντικό τμήμα της Πελοποννήσου, περιλαμβάνοντας την Κόρινθο, το Λουτράκι και φτάνοντας μέχρι την περιοχή του Αιγίου και της Πάτρας.

Η Δυτική Ριβιέρα της Αττικής

Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση του «ΜΕΓΑΡΑ 2040». Στη Νότια Αττική, η αξιοποίηση του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού βασίστηκε στη δημιουργία μιας νέας διεθνούς «Αθηναϊκής Ριβιέρας»: τουρισμός, κατοικία υψηλών προδιαγραφών, ξενοδοχεία, μαρίνες, αναψυχή, επενδύσεις και διεθνής προβολή. Γιατί όμως «Ριβιέρα» να δικαιούται μόνο η Νότια Αττική; Γιατί οι ακτές της Δυτικής Αττικής να αντιμετωπίζονται μόνο ως χώρος λιμένων, βιομηχανίας και αποθηκών logistics;

Η Δυτική Αττική είναι και αυτή πανέμορφη, με θάλασσα και τεράστιο παράκτιο μέτωπο, εξαιρετικό φυσικό τοπίο, πανάρχαιες πόλεις και έναν τεράστιο πολιτιστικό και αρχαιολογικό πλούτο. Το σχέδιο «ΜΕΓΑΡΑ 2040» μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία για κάτι πολύ μεγαλύτερο: τη Δυτική Ριβιέρα της Αττικής.

Ένα νέο αναπτυξιακό τόξο που θα ξεκινά από τις ακτές της Κορινθίας, θα περνά από Μέγαρα, Πάχη, Βαρέα, Νέα Πέραμο, και θα φτάνει έως την Ελευσίνα. Στο Ελληνικό, ένα αεροδρόμιο έφυγε για να δημιουργηθεί μια Ριβιέρα. Στα Μέγαρα, ένα νέο αεροδρόμιο μπορεί να δημιουργήσει τη Δυτική Ριβιέρα. Και αυτή δεν είναι μόνο αναπτυξιακή διεκδίκηση. Είναι ζήτημα χωρικής και κοινωνικής δικαιοσύνης.

Η Δυτική Αττική δεν μπορεί να παραμένει η πίσω αυλή της μητροπολιτικής Αθήνας. Οι κάτοικοί της έχουν το ίδιο δικαίωμα στην ποιότητα του χώρου, στον τουρισμό, στις επενδύσεις υψηλής αξίας, στις σύγχρονες υποδομές και στη διεθνή ακτινοβολία.

Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν τα Μέγαρα θα επηρεαστούν από τις μεγάλες αλλαγές που έρχονται. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν θα αποδεχτούν το ρόλο που έχουν αποφασίσει άλλοι για λογαριασμό τους ή αν θα σχεδιάσουν τα ίδια το μέλλον τους. Αυτό είναι το ΜΕΓΑΡΑ 2040, μια πρόταση ώστε τα Μέγαρα να μη γίνουν απλώς ένας ακόμη κρίκος στην αλυσίδα των logistics της Αττικής, αλλά ένας νέος αναπτυξιακός, τουριστικός και διεθνής πόλος της χώρας.

Γιατί η Δυτική Αττική και τα Μέγαρα δεν πρέπει απλώς να υποδέχονται την ανάπτυξη των άλλων. Πρέπει να σχεδιάσουν τη δική τους.

* Η πρόταση «ΜΕΓΑΡΑ 2040» αποτελεί μέρος του ευρύτερου στρατηγικού σχεδιασμού «ΔΥΤΙΚΗ ΑΤΤΙΚΗ 2040», που έχω εκπονήσει για τη συνολική χωρική και αναπτυξιακή ανασυγκρότηση της Δυτικής Αττικής. Ο σχεδιασμός εξειδικεύεται σε αυτοτελή σχέδια «2040» για καθέναν από τους πέντε Δήμους της Περιφερειακής Ενότητας Δυτικής Αττικής (Ασπρόπυργος, Ελευσίνα, Μάνδρα – Ειδυλλία, Μέγαρα και Φυλή).

Δρ. Γιώργος Πραχαλιάς

Σύμβουλος Στρατηγικού Χωρικού Σχεδιασμού και Γεωπολιτικής

τέως Τμηματάρχης Γεωγραφικής Πολιτικής Γενικού Επιτελείου Στρατού

 

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΑΡΘΡΑΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟ