Ψήφος από κινητό, «Ξαφνικός θάνατος» χωρίς β’ γύρο στις Αυτοδιοικητικές εκλογές

Δήμαρχος και Περιφερειάρχης με 42% χωρίς β΄ γύρο

Μεγάλες αλλαγές φέρνει ο Νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης που βρίσκεται στα χέρια των αιρετών

Λιβάνιος: Ηλεκτρονική ψήφος, αλλαγή στις αυτοδιοικητικές εκλογές

Ηλεκτρονική ψήφο για τις αυτοδιοικητικές εκλογές θα μπορούν να ασκήσουν οι Έλληνες πολίτες από το κινητό τους, όπως ανακοίνωσε ο υπουργός Εσωτερικών, Θ. Λιβάνιος, σε συνέντευξή του σε εκπομπή της ΕΡΤ. Η εφαρμογή θα γίνει στις εκλογές του Νοεμβρίου 2028 και στοχεύει στην αύξηση της συμμετοχής των πολιτών, αλλά και στην ενίσχυση του δικαιώματος ψήφου των αποδήμων Ελλήνων.

Ο Θ. Λιβάνιος ανακοίνωσε ότι από το 2028 οι Έλληνες θα μπορούν να ψηφίζουν ηλεκτρονικά για δήμους και περιφέρειες.

Ο Υπουργός επεσήμανε ότι η διαδικασία θα είναι απλή και ασφαλής, με ταυτοποίηση μέσω κινητού και ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, και θα διασφαλίζει τη μυστικότητα, τη μοναδικότητα και την εγκυρότητα της ψήφου. Η παραδοσιακή ψηφοφορία θα συνεχίσει να λειτουργεί παράλληλα, ενώ το νέο σύστημα θα δίνει τη δυνατότητα στον πολίτη να διορθώνει την ψήφο του καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, με την τελευταία καταγεγραμμένη ψήφο να είναι η ισχύουσα.

Η ηλεκτρονική ψήφος θα είναι προαιρετική και απευθύνεται ιδιαίτερα σε όσους εργάζονται ή βρίσκονται στο εξωτερικό κατά την ημέρα των εκλογών, αλλά και σε πολίτες που αντιμετωπίζουν δυσκολία στην προσέλευση σε εκλογικά κέντρα.

Ο Υπουργός Θεόδωρος Λιβάνιος ανέφερε, πως όποιος θέλει θα μπορεί στις επόμενες δημοτικές εκλογές, οι οποίες θα γίνουν τον Νοέμβριο του 2028, να ψηφίζει ηλεκτρονικά από το κινητό του. Για τον λόγο που η ηλεκτρονική ψήφος δεν θα εφαρμοστεί ακόμα στις εθνικές εκλογές, ο υπουργός Εσωτερικών σημείωσε πως γίνεται «ένα βήμα τη φορά» και υπογράμμισε πως είναι μία μεγάλη ευκαιρία να εξοικειωθούν οι πολίτες με την ηλεκτρονική ψήφο. «Είναι μια μεγάλη ευκαιρία, καθώς αυτή τη στιγμή βρίσκεται υπό αναθεώρηση το σύνολο του θεσμικού πλαισίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, να προχωρήσουμε και να “γιατρέψουμε” κάποιες προβληματικές περιπτώσεις, οι οποίες είχαν παρατηρηθεί από την εκλογική διαδικασία και κυρίως η σημαντική αύξηση της αποχής» δήλωσε χαρακτηριστικά.

Ο ίδιος διευκρίνισε πως η παραδοσιακή ψηφοφορία θα συνεχίσει να γίνεται έτσι κι αλλιώς σε όλη την Ελλάδα την ημέρα των εκλογών, ωστόσο την ίδια μέρα, όποιος έχει εγγραφεί στην ειδική πλατφόρμα, που θα φτιαχτεί για την ηλεκτρονική ψήφο, θα μπορεί να ασκήσει το εκλογικό του δικαίωμα με έναν ασφαλή τρόπο μέσω ιστοσελίδας. Όπως ανέφερε, η διαδικασία θα είναι πάρα πολύ απλή και το μόνο που θα χρειάζεται θα είναι ταυτοποίηση του κινητού και του λογαριασμού ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (email). Για το ενδεχόμενο να υπάρξει ένας online εκλογικός κατάλογος για όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις, έτσι ώστε ο κάθε ψηφοφόρος να μπορεί να ψηφίζει από οποιοδήποτε εκλογικό κέντρο αν θέλει να επιλέξει τον παραδοσιακό τρόπο εκλογής, ο Θ. Λιβάνιος τόνισε πως «τεχνολογικά δεν είμαστε ακόμα σε αυτό το σημείο».

Οι προϋποθέσεις για την ηλεκτρονική ψήφο 

Οι προϋποθέσεις για την ηλεκτρονική ψήφο είναι ο πολίτης να είναι εγγεγραμμένος σε εκλογικό κατάλογο και να ταυτοποιηθεί το κινητό και η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που θα αποσταλεί το συνοδευτικό υλικό. Με OTP (One Time Password – κωδικός επαλήθευσης μίας χρήσης) ο πολίτης θα μπορεί να ψηφίζει ηλεκτρονικά για δήμαρχο, περιφερειάρχη, δημοτικούς και περιφερειακούς συμβούλους. Μάλιστα το γεγονός ότι δεν υπάρχουν εκλογικά τμήματα ετεροδημοτών για τις αυτοδιοικητές εκλογές είναι και ένας από τους λόγους που θα υλοποιηθεί η εν λόγω μεταρρύθμιση, όπως επίσης και η αύξηση της συμμετοχής.

Παράλληλα, άξιο αναφοράς είναι το γεγονός πως στην ηλεκτρονική ψήφο ο πολίτης θα έχει δικαίωμα να διορθώσει την ψήφο του. Ως εκ τούτου, στη διάρκεια της ημέρας ένα άτομο θα μπορεί να ψηφίσει όσες φορές θέλει, αλλά θα ισχύει μόνο η τελευταία ψήφος (από τις 7 το πρωί μέχρι τις 7 το βράδυ μπορεί να γίνει οποιαδήποτε διόρθωση). Το μέτρο της ηλεκτρονικής ψήφου είναι προαιρετικό, αλλά έχει όλες τις απαραίτητες δικλείδες ασφαλείας, προκειμένου να συγκεντρώσει τρία βασικά χαρακτηριστικά μίας ψήφου: τη μυστικότητα, τη μοναδικότητα και την εγκυρότητά της. Συγχρόνως, η ηλεκτρονική ψήφος αφορά αυτούς που εργάζονται την ημέρα των εκλογών, αλλά και εκείνους που μπορεί να είναι στο εξωτερικό, ενώ διευκολύνει και άτομα που αντιμετωπίζουν δυσκολία στο να επισκεφτούν ένα εκλογικό κέντρο. «Αυτό που έχει σημασία είναι η πολιτεία να εξαντλήσει τα θεσμικά της εργαλεία για να ενισχύσει τη συμμετοχή, μη δίνοντας δικαιολογία σε κάποιον να μην ψηφίσει αν το θέλει» ανέφερε ο Θ. Λιβάνιος.

Ηλεκτρονικά δημοψηφίσματα

Άλλη μία νέα εφαρμογή θα είναι και εκείνη των ηλεκτρονικών δημοψηφισμάτων για θέματα που αφορούν αποκλειστικά αρμοδιότητες του εκάστοτε δήμου. Αυτό το μέτρο όχι μόνο θα ενισχύσει περισσότερο τη συμμετοχή των ίδιων των πολιτών στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων μέσω κινητού, αλλά θα έχει και μικρό κόστος. Το ηλεκτρονικό δημοψήφισμα θα γίνεται μία φορά το χρόνο για κάποιο ζήτημα και θα εγκρίνεται από το Δημοτικό Συμβούλιο, με το αποτέλεσμα να είναι συμβουλευτικό και όχι δεσμευτικό. Αν π.χ. ο Δήμος Αθηναίων αποφασίσει να προκηρύξει ένα δημοψήφισμα για ένα κομμάτι της αρμοδιότητάς του, όλοι οι εκλογείς θα λάβουν οδηγίες σχετικά με το πώς θα μπορούν ηλεκτρονικά να ψηφίσουν. Για να θεωρηθεί έγκυρο το δημοψήφισμα, θα πρέπει να υπάρχει συμμετοχή 30% των εκλογέων. Ο νόμος θα ψηφιστεί μέσα στον Φεβρουάριο και από το φθινόπωρο του 2026 θα έχει κάθε δήμος τη δυνατότητα να θέτει ερωτήματα στους πολίτες.

Συμβούλια των Νέων

Παράλληλα, εισάγεται και μια νέα καινοτοτμία που θα είναι τα Συμβούλια των Νέων, αναβαθμίζοντας έτσι τον σημερινό θεσμό των Τοπικών Συμβουλίων Νέων. Σε αυτά, ανάλογα με το μέγεθος του δήμου (με ανώτατο όριο έως 11 άτομα), νέοι από 17 έως 28 ετών θα εκλέγονται και αυτοί με ηλεκτρονική ψηφοφορία για δυόμισι χρόνια και θα είναι ένα όργανο γνωμοδοτικό για θέματα προς το Δημοτικό Συμβούλιο, με τον Πρόεδρο του Συμβουλίου Νέων να μετέχει στο Δημοτικό Συμβούλιο και να αποφασίζει για θέματα που απασχολούν τους νέους της πόλης.

Τα τεύχη του νέου Κώδικα πλην αυτά που αφορούν τα Νομικά Πρόσωπα αλλά και τα άρθρα για το ύψος των Κ.Α.Π. δήμων και περιφερειών που θα συμπληρωθούν πριν την κατάθεση του τελικού κειμένου από πλευράς ΥΠΕΣ, παρέλαβε η ΚΕΔΕ, από τον υπουργό Εσωτερικών Θ. Λιβάνιο.

Αναφορικά με την εκλογή δημάρχων και περιφερειαρχών, το πλαφόν παραμένει στο 42% (σε σχέση με το σημερινό 43%), ενώ δεν θα υπάρχει β΄ γύρος, καθώς εφόσον κανείς από του συνδυασμούς δεν πιάσει το όριο, στο δεύτερο στάδιο θα προσμετρώνται και οι εναλλακτικές ψήφοι (δικαίωμα ψήφου και σε δεύτερο συνδυασμό). «Επιτυχών συνδυασμός ανακηρύσσεται ο συνδυασμός που έλαβε στο δεύτερο στάδιο της προσμέτρησης, σύμφωνα με την παρ. 4, την απόλυτη ή σχετική πλειοψηφία».

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), ο νέος Κώδικας θα αποτελέσει το μοναδικό θέμα συζήτησης της Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης του οργάνου, που θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 17 Δεκεμβρίου 2025.

Τα τεύχη έχουν ήδη αποσταλεί στους Δημάρχους και στις ΠΕΔ της χώρας, προκειμένου να ξεκινήσει άμεσα η διαδικασία μελέτης και συλλογής προτάσεων. Οι υπηρεσίες και οι συνεργάτες της ΚΕΔΕ έχουν ξεκινήσει την αναλυτική επεξεργασία των κειμένων, ώστε να διαμορφωθούν οι τελικές θέσεις της Ένωσης.

Παράλληλα, επισημαίνεται ότι, τα κείμενα που ελήφθησαν δεν αποτελούν την τελική μορφή του Κώδικα που θα δοθεί σε δημόσια διαβούλευση, καθώς εκκρεμεί η ολοκλήρωση της επεξεργασίας τους από τη Γενική Γραμματεία Νομικών και Κοινοβουλευτικών Θεμάτων και τα συναρμόδια Υπουργεία.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στον νέο κώδικα:

1. Στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές, επιτυχών θεωρείται ο συνδυασμός που πλειοψήφησε με ποσοστό μεγαλύτερο του σαράντα δύο τοις εκατό (42% + 1 ψήφο) του συνόλου των έγκυρων ψηφοδελτίων, χωρίς να προσμετρώνται οι εναλλακτικές ψήφοι της παρ. 6 του άρθρου 53, και επιλαχόντες συνδυασμοί του δημοτικού και περιφερειακού συμβουλίου αυτοί που έλαβαν έστω και μία (1) έδρα, σύμφωνα με το άρθρο 57, περί κατανομής των εδρών του δημοτικού και περιφερειακού συμβουλίου.

2. Δήμαρχος και, αντίστοιχα, περιφερειάρχης εκλέγεται ο επικεφαλής του οικείου επιτυχόντος συνδυασμού.

Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ, Λάζαρος Κυρίζογλου, δήλωσε σχετικά:  «Η παραλαβή των αρχικών τευχών του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης αποτελεί ένα καθοριστικό βήμα σε μια διαδικασία που η Τοπική Αυτοδιοίκηση Α’ Βαθμού διεκδικεί διαχρονικά την ολοκληρωμένη κωδικοποίηση της νομοθεσίας που διέπει τη λειτουργία των Δήμων.

Η συμμετοχή όλων μας είναι κρίσιμη, ώστε μέσα από μια συστηματική και ουσιαστική διαβούλευση να διαμορφώσουμε έναν Κώδικα που θα ενισχύει την αυτοτέλεια, την αποτελεσματικότητα και τον ρόλο των δήμων μας.

Καλούμε τις ΠΕΔ και όλους τους Δήμους να μελετήσουν προσεκτικά το υλικό και να συμβάλουν με τις προτάσεις τους. Με τη δύναμη της ενότητας και της συνεργασίας μας μπορούμε να διαμορφώσουμε ένα θεσμικό πλαίσιο που θα ανταποκρίνεται στις σύγχρονες προκλήσεις και θα στηρίζει καθημερινά τον πολίτη και τις ανάγκες των τοπικών μας κοινωνιών».